Từ ngày 15/8/2026, quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm khi chở trẻ em trên ô tô sẽ có sự điều chỉnh theo Nghị định 238/2026/NĐ-CP. Trong đó, người điều khiển phương tiện cần đặc biệt lưu ý đến việc sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em và bố trí vị trí ngồi đúng quy định.

Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp được nhiều quốc gia áp dụng nhằm giảm thiểu nguy cơ chấn thương cho trẻ khi xảy ra va chạm giao thông.

1. Những trường hợp phải áp dụng quy định

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, quy định áp dụng đối với trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m khi di chuyển trên ô tô.

Đối với nhóm đối tượng này, người lái xe phải thực hiện đồng thời hai yêu cầu:

Không bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế).
Sử dụng hoặc hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị an toàn phù hợp trong suốt quá trình xe lưu thông.

2. "Thiết bị an toàn phù hợp" được hiểu như thế nào?

Không ít người cho rằng quy định mới đồng nghĩa với việc bắt buộc phải trang bị ghế trẻ em. Tuy nhiên, khái niệm được pháp luật sử dụng là thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, tức thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và phù hợp với độ tuổi, chiều cao, cân nặng cũng như loại xe đang sử dụng.

Tùy từng giai đoạn phát triển của trẻ, phụ huynh có thể lựa chọn:

Ghế sơ sinh quay ngược chiều.
Ghế an toàn cho trẻ nhỏ.
Ghế nâng (Booster Seat).
Các thiết bị giữ trẻ khác đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc có thiết bị mà còn ở cách sử dụng. Một thiết bị đạt chuẩn nhưng lắp đặt sai hoặc sử dụng không đúng hướng dẫn vẫn có thể làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ khi xảy ra va chạm.

3. Vì sao trẻ không nên chỉ dùng dây an toàn của ô tô?

Dây an toàn trên ô tô được thiết kế dành cho người trưởng thành. Khi sử dụng cho trẻ nhỏ, dây đai thường không nằm đúng vị trí chịu lực trên cơ thể.

Trong trường hợp phanh gấp hoặc tai nạn:

Dây vai có thể ép vào cổ hoặc mặt trẻ.
Dây ngang bụng có thể gây tổn thương vùng bụng.
Trẻ có nguy cơ trượt khỏi dây đai nếu cơ thể quá nhỏ.

Trong khi đó, ghế an toàn giúp giữ trẻ ở đúng tư thế, phân tán lực va chạm lên nhiều vùng cơ thể và hạn chế nguy cơ bị hất văng khỏi ghế.

4. Trẻ có được ngồi ghế trước?

Theo quy định, trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, ngoại trừ trường hợp xe chỉ được thiết kế một hàng ghế.

Quy định này xuất phát từ yếu tố an toàn. Khi xảy ra va chạm, túi khí phía trước được kích hoạt với tốc độ rất lớn để bảo vệ người trưởng thành. Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ, lực bung của túi khí có thể gây chấn thương nghiêm trọng ở vùng đầu, cổ và ngực.

Chính vì vậy, các chuyên gia đều khuyến nghị hàng ghế phía sau là vị trí an toàn nhất dành cho trẻ em.

5. Những lưu ý trước khi khởi hành

Để đảm bảo thiết bị an toàn phát huy hiệu quả, phụ huynh nên kiểm tra một số nội dung trước khi xe lăn bánh:

Thiết bị đã được cố định chắc chắn vào xe.
Dây đai cài đúng vị trí, không bị xoắn hoặc quá lỏng.
Ghế được điều chỉnh phù hợp với chiều cao và cân nặng của trẻ.
Trẻ được cài dây đầy đủ trước khi xe di chuyển.
Khóa cửa an toàn và khóa trẻ em (nếu có) đã được kích hoạt.

Ngoài ra, không nên đặt hành lý nặng phía sau vị trí ngồi của trẻ vì khi phanh gấp, đồ vật có thể bị văng về phía trước và gây nguy hiểm.

6. Những thói quen cần thay đổi

Thực tế, nhiều gia đình vẫn giữ những thói quen tưởng như vô hại nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro:

Bế trẻ trên tay khi xe đang chạy.
Cho trẻ ngồi trong lòng người lớn.
Để trẻ đứng giữa hai hàng ghế.
Để trẻ tự do di chuyển trong khoang xe.
Chỉ cài dây an toàn cho người lớn mà bỏ qua trẻ em.

Ở tốc độ chỉ khoảng 50 km/h, lực quán tính sinh ra khi xảy ra va chạm có thể lớn gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể. Trong tình huống đó, người lớn gần như không thể giữ được trẻ trên tay, khiến nguy cơ chấn thương tăng lên đáng kể.

6. Từ ngày 15/8 sẽ xử lý như thế nào?

Theo Nghị định 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, việc xử lý được phân thành hai trường hợp riêng biệt:

Không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp khi chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m (không áp dụng với xe kinh doanh vận tải hành khách):

Hình thức xử lý: Phạt cảnh cáo.

Để trẻ thuộc nhóm trên ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế):

Mức phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng.

Kết luận: Mục tiêu lớn nhất vẫn là bảo vệ trẻ em

Việc điều chỉnh quy định xử phạt cho thấy cơ quan quản lý không chỉ hướng đến việc xử lý vi phạm mà còn muốn nâng cao nhận thức của người dân về an toàn cho trẻ khi tham gia giao thông.

Một thiết bị an toàn được lựa chọn đúng, lắp đặt đúng cách và sử dụng thường xuyên có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn nếu không may xảy ra tai nạn. Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến mức xử phạt, các bậc phụ huynh nên coi việc trang bị thiết bị an toàn cho trẻ là một phần không thể thiếu trước mỗi chuyến đi.

Dù hành trình chỉ vài phút hay hàng trăm kilomet, việc cho trẻ ngồi đúng vị trí và sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp luôn là cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm thiểu rủi ro trên mọi cung đường.